پایان نامه ارشد

فایل دانشگاهی : بررسی رابطه خود مدیریتی با سلامت سازمانی بر اساس الگوی مدیریت بسیجی- قسمت 6

برای تعریف مفهومی و روشن شدن ابعاد یک واژه ، قبل از هر چیز باید به شناخت ریشه های لغوی آن پرداخت و سپس اقدام به تعریف عملیاتی آن نمود زیرا ریشه یابی لغات و زبان شناسی كمك زیادی به محقق در دستیبابی به حقایق می نماید و اشارات اولیه را از زبانشناسی می توان بدست آورد ، چرا كه زبان یعنی اندیشه انسان و بنابر این مستندترین سند تاریخی در مورد علوم ، از جمله علوم انسانی ، كلمه ای است كه برای تسمیه و تلقی آن انتخاب كرده اند كه آن كلمه دست نخورده و تحریف نشده تاحال باقی مانده است و كوشش ما باید بر آن باشد كه روح آن كلمه و بالاخص كهن ترین و دیرینه ترین معنای آن ، تغییرات و نیز ریشه های اولیه آن كلمه را پیدا كنیم و به این ترتیب با اولین تلقی های انسانی آن كلمه را در سرچشمه های نخستین پیدا می كنیم . (شریعتی ، 1370 ، ص 7) بدین خاطر قبل از هرچیز به شناخت و ریشه یابی لغت بسیج كه نهایتا” ما را به نتیجه اصلی رهنمون می سازد می پردازیم .
بسیج یا بسیچ از مصدر بسیجیدن یا بسیچیدن یک واژه فارسی است كه در زبان انگلیسی بجایش از واژه Mobilization و Intention بهره می گیرند .
بسیج در لغت به مفهوم 1. سامان ، جهاز ، اسباب ، وسایل 2. سلاح ، ساز جنگ ، 3. رخت سفر 4. ساختگی ، آمادگی ، آماده سفر شدن 5. قصد ، اراده ، عزم ، عزیمت 6. آماده ساختن نیروی نظامی و تمامی ساز و برگ سفر و جنگ 7. تجهیزات( معین ، 13852،ص538)
به فرموده مقام معظم رهبری : بسیج یعنی حضور بهترین و بانشاط ترین و باایمان ترین نیروهای عظیم ملت در میدان هایی که برای منافع ملی، برای اهداف بالا، کشورشان به آنها نیاز دارد، همیشه بهترین و خالص ترین و شرافتمندترین و پرافتخارترین انسانها این خصوصیات را دارند. بسیج در یک کشور، معنایش آن زمره‌ای است که حاضرند این پرچم افتخار را بر دوش بکشند و برایش سرمایه گذاری کنند(امام خامنه ای ، 1388،ص291)
بسیج یک حرکت بی ریشه و سطحی و صرفاً ازروی احساسات نیست، بسیج یک حرکت منطقی و عمیق و اسلامی و منطبق بر نیازهای دنیای اسلام – و به طریق اولی – جامعه اسلامی است. قرآن کریم می فرماید:
[ هو الذی ایدک بنصره و بالمؤمنین] ای پیامبر، خدای متعال تو را، هم به وسیله نصرت خودش و هم از طریق مؤمنین مؤید قرار داد و کمک کرد. این خیل عظیم مؤمنینی که در اینجا مورد اشاره آیه قران قرار گرفته اند، عبارت دیگری است از آنچه که امروز به نام بسیج در جامعه ما قرار دارد. (امام خامنه ای ، 1388،ص137)
طبیعتا” هر انقلابی با خود فرهنگ خاصی و ادبیات خاصی را بهمراه می آورد. قبل از انقلاب فرهنگ ما یک فرهنگ طاغوتی بود كه واژگان فوق جایی در آن نداشتند . اما بعد از انقلاب از جمله نهادهایی كه در نظام مدیریتی ، فرهنگ اجتماعی و ادبیات اسلامی ظهور و بروز نموده نهاد و تفكر بسیجی بوده است . پنجم آذرماه ‪ ۱۳۵۸سالروز صدور فرمان امام خمینی(ره) مبنی برتشكیل بسیج مستضعفین و ایجاد ارتش ‪ ۲۰میلیونی،باگذشت سال‌ها از صدور آن فرمان تاریخی همچنان تازه و بصورت یک فرهنگ و تفكر باساختار نظام تنیده شده است.
حضرت امام هدف از تشكیل بسیج را مقابله با توطئه‌های احتمالی آمریكا و جهان‌خواران بین‌المللی پس از پیروزی انقلاب اسلامی اعلام كردند،این تشكیلات از آن زمان به‌سرعت درسطح كشور توسعه و گسترش یافت و روزبه‌روز براعضای سازمان یافته آن افزوده شد.
نهاد بسیج درطول هشت سال دفاع مقدس توانست باآموزش‌های بهتر دركنار سایر نیروهای مسلح ، سرنوشت جنگ را به نفع انقلاب و كشور تغییر دهد. اقدامات ارزشمند و موثر بسیجیان در این دوران بحدی سرنوشت ساز بود كه دشمنان به آن اعتراف و اذعان كردند.
بسیج در دوران پس‌ازجنگ تحمیلی،هنگام بازسازی،توسعه و آبادانی كشور اقدامات ارزشمند و شایان توجهی را در عرصه‌های مختلف همچون برگ زرینی در كارنامه‌اش ثبت كرده است.
بسیجیان زیباترین صحنه‌های فداكاری و ایثاررادردفاع از ارزش‌های انقلاب اسلامی خلق كردند بطوری كه‌اقدامات آنان به‌عنوان “فرهنگ” و “ارزش ماندگار” در كنار سایر ارزش‌های والای انقلاب شكوهمند اسلامی جاودانه مانده است. (تقی زاده اکبری ،1387،ص29)
بسیج حرکتی فراگیر در جامعه ، به سوی هدفی والا است . اولین ویژگی بسیج حرکت است . دومین ویژگی اینکه حرکتی سریع و توفنده است . ویژگی سوم حرکت بسیج فراگیر بودن و جمعی بودن آن است . ویژگی چهارم این مفهوم شناسی هدفمندی و انگیزه داشتن این حرکت است . آخرین ویژگی فداکاری است . (مصباح یزدی ، 1385،ص16-19)
بسیجی همان مسلمان واقعی است که اسلام خطوط فکری و اخلاقی اورا ترسیم کرده است و ما ویژگیهای مهم اخلاقی او را به این شکل خلاصه می کنیم .
تقوا – عشق به خداوند- رضا به قضای الهی- تسلیم -بندگی -اخلاص –تواضع-عزت نفس -ایثار-شجاعت –
شهادت طلبی – سرسختی با دشمنان – انس و مهربانی با دوستان – نشاط دینی – غیرت و حیا – حلم و بزرگواری
زهد و سادگی- حق پذیری.(اکبری ، 1387 ، ص 164-169)
ویژگیهای بسیجی از نگاه قرآن .

  1. پایداری در راه خدا : (در برابر آنچه در راه خدا به آنان رسیده بود سست و ناتوان نشدند . (آل عمران 3/146)
  2. طلب آمرزش الهی : یاوران انبیاء در برابر رنجها و مصیبتها می گفتند (خدایا گناهان و زیاده رویهای ما را ببخش ) (آل عمران ، 3/147)
  3. طلب ثبات قدم و نصرت از خداوند : از خداوند می خواهند (آنان را در این مسیر ثابت قدم بدارد و بر کفر و کافران پیروز گرداند ) (آل عمران 3/147)
  4. محبان و محبوبان خداوند :
  5. تواضع با مؤمنان و سرسختی در برابر کافران : در برابر مؤمنین متواضع و خاشع و در برابر کفار سربلند و عزتمند هستند (مائده5/54)
  6. اتکا به قدرت الهی : آمریکا هیچ غلطی نمی تواند بکند (امام خمینی ،1382،ص515)
  7. پیوند با ولایت : آیات 68 سوره انعام و 140 سوره نساء ( مصباح یزدی ،1385، ص 22-32)

بسیجی در آینه نهج البلاغه :

  1. عشق به جهاد و شهادت : به جهاد برانگیخته شدند و چونان شتری که به سوی بچه خود می دود ، شیفته جهاد گردیدند . (امام علی ع خطبه 182ص 350)
  2. انس با قرآن : قرآن را تلاوت کردند و معانی آیات را شناختند (امام علی خطبه 182ص 350)
  3. روزه داری : از روزه داری فراوان شکمهایشان لاغر و به پشت چسبیده بود .(امام علی خطبه 121ص 230)
  4. سحر خیزی ، انس با دعا و فروتنی : لبهایشان از فراوانی دعا خشک و رنگ صورتهایشان از سب زنده داریها زرد بود . (امام علی ،خطبه 121 ص 230)
  5. احیای سنتهای الهی و دوری از بدعتها : آنان کسانی بودند که سنتهای الهی را زنده کردند و بدعتها را نابود ساختند . (امام علی خطبه 182ص350)
  6. وظیفه شناسی : در واجبات الهی اندیشه کردند و آنها را برپا داشتند . (امام علی خطبه 182، ص350)
  7. تبعیت از رهبری : به رهبر خود اطمینان داشتند و از او پیروی کردند . (امام علی ، خطبه 182،ص350)
  8. زنده نگهداشتن یاد شهیدان : آنان برادران من هستند که رفته اند و بر ماست که تشنه ملاقاتشان باشیم و از اندوه فراقشان دستها را به دندان بگزیم . (امام علی خطبه 121 ص230)

فعالیت‌های بسیج تنها مختص به دوران دفاع مقدس نبود، امروزبسیج نیروی عظیم و گسترده‌ای است كه‌امنیت وسلامت جامعه را برای اجرای برنامه‌های توسعه و سازندگی در عرصه‌های فرهنگی، سیاسی و اقتصادی فراهم می‌كند.
اداره موفق هشت سال جنگ تمام عیار با دشمنان کاملاٌ‌ خطرناک و مسلح، ذهن هر ناظر کنجکاوی را متوجه خود می‌کند. به راستی مدیریت بسیجی چیست که توانست بدین‌گونه معجزه‌آسا اسلام و ایران را از این تجاوز هولناك، پیروزمندانه حفظ کند و به صورت یک فرهنگ خود را در تاریخ جاودانه نماید؟ این پرسشی است که پاسخ آن هنوز به صورت یک بسته جامع علمی عرضه نشده است. حتی داعیه‌داران تفکر بسیجی در بعد از جنگ نیز کار کاملی در این زمینه انجام نداده‌اند؛ در صورتیکه بررسی علمی یک پدیده واقع شده و عینیت یافته، کار چندان دشوار و صعبی نیست. توصیف این پدیده در چارچوب یک مدل ساده حاوی سرفصل‌های مختلف مطرح در دانش مدیریت، حداقل اقدامی است که می‌توانست در این راه انجام گیرد. اگر چه مدیریت بسیجی در دوران دفاع مقدّس ابداع شد؛ ولی به نظر می‌رسد که اگر این الگوی مدیریتی در هر عرصه‌ای با ویژگی‌های خاص خود بکار گرفته شود، میزان موفقیت و کارآمدی را مثل زمان جنگ بالا می‌برد. اینکه تفکر بسیجی، بیشتر از مجرای جنگ گفته می‌شود، به این دلیل است که جنگ جلوه‌گاه ظهور و بروز این تفکر بود.
صدور فرمان تشكیل بسیج مستضعفین از سوی امام خمینی رضوان الله تعالی علیه در پنجم آذر ماه 1358، سرآغاز نضج‌گیری فرهنگ بسیجی در كشور گردید. با ایجاد سازمان بسیج، مدیریت بسیجی نیز به تدریج شكل گرفت و به خصوص با ایفای نقش فعال در دوره جنگ تحمیلی، در ادبیات انقلاب اسلامی فراگیر شد.
2-1-2 :مدیریت بسیجی مدیریتی بر مبنای اصول و ارزشهای انقلاب اسلامی
مدیریت بسیجی ، مدیریتی بالقوه و با ویژگی های نهادی انقلابی ، مبتنی بر ارزشها، بصیر ، حكیمانه ، انعطاف پذیر ، قابلیت ساز ،ظرفیت ساز و چابك و چالاك است . مدیریت بسیجی عامل ایجاد خود انگیزشی درسازمان بوده ، افراد را در جهت انگیزه ای درونی تهییج می كند ، مروج خود كنترلی وخود ارزیابی افراد سازمان است و نقش مربی، سخنگو ، جهت دهنده و عامل تغییر درسازمان را ایفا می كند. مدیریت بسیجی ، مدیریتی غیر بوروكراتیک است كه در سازمان ها و نهادهای فرهنگی، تلاش و ایثار در راستای اهداف ارزشی را ترویج می كند.(دری ، 1387 ،ص59)